Inleiding tot DaniŽl

Die boek DaniŽl is gedurende die Babiloniese ballingskap van Juda en Israel deur die profeet DaniŽl geskryf. Die profesieŽ hierin het op die toekoms van sowel Israel as die groot wÍreldryke betrekking. Die tydsraamwerk van hierdie profesieŽ strek vanaf die Babiloniese ballingskap tot by die wederkoms van die ware Messias Ė dan sal die goddelose wÍreldryke wat vir Israel vervolg het, beŽindig en die koninkryk van Israel onder die leiding van die Messias herstel word.

Verskeie van die profetiese uitsprake in hierdie boek het Ďn eindtydse toepassing en sluit by Christus se profetiese rede oor die tyd kort voor sy wederkoms aan. DaniŽl verwys na die laaste jaarweek van Israel se heilsgeskiedenis voordat die Messias kom, en sÍ dat die valse messias dan die herboude tempel in Jerusalem sal ontheilig (Dan. 9:27; 11:31). Die Here Jesus het spesifiek na hierdie verse in DaniŽl verwys toe Hy oor die eindtyd gepraat het, en gesÍ: ďWanneer julle dan die gruwel van die verwoesting, waarvan gespreek is deur die profeet DaniŽl, sien staan in die heiligdom... dan moet diť wat in Judťa is na die berge vlug... Want dan sal daar groot verdrukking wees soos daar van die begin van die wÍreld af tot nou toe nie gewees het en ook nooit sal wees nieĒ (Matt. 24:15,16,21). Daar is ook verskeie parallelle tussen DaniŽl se profesieŽ en diť van Johannes in Openbaring.

Twee ballingskappe vir Israel

Wanneer ons die boek DaniŽl bestudeer, moet ons in gedagte hou dat die Here se waarskuwings oor Ďn ballingskap vir Israel weens hulle ongehoorsaamheid in twee stadiums vervul is Ė eers die beperkte Babiloniese ballingskap en later die lang internasionale verstrooiing van die volk. Waarskuwings oor die ernstige gevolge van Israel se geestelike afvalligheid dateer terug na die tyd van Moses.

Die Ou Testament bevat talle beloftes van seŽn vir die volk Israel indien hulle aan God getrou bly (Deut. 28:1-14), maar net soveel waarskuwings van sware straf weens ontrouheid (Deut. 28:15-68). In die geval van voortgesette goddeloosheid sou die Here uiteindelik die volk heeltemal uit hulle land verdryf en onder al die nasies van die aarde verstrooi laat raak, waar hulle verdruk sou word en voortdurende benoudheid beleef: ďEn die Here sal jou verstrooi onder al die volke, van die een einde van die aarde tot by die ander einde van die aarde; en daar sal jy ander gode dien... En onder diť nasies sal jy geen rus hÍ nie... En jou lewe sal voor jou aan Ďn draad hangĒ (Deut. 28:64-66).

In die boeke van die Ou Testament is daar verskeie profesieŽ oor die internasionale verstrooiing van Israel regoor die wÍreld, asook hulle uiteindelike herstel uit die verstrooiing. Volgens Jesaja 11:12 sou Israel en Juda na die vier hoeke van die aarde weggevoer word. Jeremia verwys na ďal die nasiesĒ waarheen Israel verstrooi sou word (Jer. 30:11). Hy voeg by dat Israel tot in die Noordland (dit is Rusland) en die agterhoeke van die aarde verstrooi sou word (Jer. 31:8). EsegiŽl bevestig ook die feit dat Israel na baie volke verstrooi sou word (Eseg. 38:8).

Die internasionale verstrooiing van Israel het eers vroeg in Nuwe Testamentiese tye plaasgevind, toe Israel die maat van hulle ongeregtigheid volgemaak het deur ook die Messias te verwerp. Die Here Jesus het hulle gewaarsku dat Jerusalem beleŽr en ingeneem sou word, dat die stad verwoes en sy inwoners krygsgevange geneem sou word na alle nasies. Daarna sou Jerusalem deur die nasies vertrap word terwyl die tye van die nasies (dit is ook die tyd van wÍreldevangelisasie) sy loop neem (Luk. 21:20-24). Die verwoesting van Jerusalem en die begin van Israel se internasionale verstrooiing het in 70 n.C. plaasgevind toe die Romeine die land onderwerp, hulle stede verwoes en die oorlewende inwoners uit die land verdryf het.

Benewens hierdie groot, internasionale verstrooiing van die volk, was daar ook die korter Babiloniese ballingskap na net een heidense koninkryk toe. Jeremia sÍ: ďEn hierdie hele land sal Ďn puinhoop, Ďn woesteny word; en hierdie nasies [dit is Israel en sy omliggende volke] sal die koning van Babel sewentig jaar lank dienĒ (Jer. 25:11).

Historiese agtergrond

Verskeie profete het gewaarsku dat die volk in ballingskap weggevoer sou word as hulle in sonde volhard. Jesaja het vir Hiskia gesÍ: ďKyk, daar kom dae dat alles wat in jou huis is en wat jou vaders tot vandag toe opgehoop het, na Babel weggevoer sal word; daar sal niks oorbly nie, sÍ die Here. En van jou seuns wat uit jou sal voortkom, wat jy sal verwek, sal hulle neem, dat hulle hofdienaars word in die paleis van die koning van BabelĒ (2 Kon. 20:17-18).

Die noordelike tienstammeryk is in 722 v.C. na AssiriŽ weggevoer. Ons lees in 2 Konings 17 van vers 6 af: ďIn die negende jaar van Hosea het die koning van AssiriŽ Samaria ingeneem en Israel in ballingskap weggevoer na AssiriŽ... want die kinders van Israel het gesondig teen die Here hulle God... hulle het die drekgode gedien waarvan die Here vir hulle gesÍ het: Julle mag dit nie doen nie.Ē AssiriŽ is by BabiloniŽ ingelyf nadat Ninevť in 612 v.C. deur Nebopolasser onderwerp is.

Die suidelike koninkryk van Juda het later aan die beurt gekom toe Jerusalem in die hande van Babilon geval het. Die Babiloniese ballingskap is in drie fases voltrek: In 605 v.C. is DaniŽl en sy drie vriende saam met ander uitgesoekte jong Jode na Babilon weggevoer. In 597 v.C. is ongeveer 10 000 mense weggevoer (2 Kon. 24:11-16). In 586 v.C. is Jerusalem verwoes en het† Judťa Ďn provinsie van Babel geword (2 Kon. 25:1-21).

In die boek DaniŽl lees ons van die eerste fase van die wegvoering. In die maand Nisan (April) 605 v.C. was Nebopolasser nog koning van Babilon en hy het sy seun, Nebukadnťsar, gestuur om die Assiries-Egiptiese bondgenootskap te gaan verbreek. Die Egiptenare is in Ďn groot slag by Karkemis verslaan, en daarna is die Siries-Palestynse gebiede ook onderwerp. Nebopolasser is op 8 Ab (15 Augustus) 605 v.C. in BabiloniŽ dood, en Nebukadnťsar het teruggegaan Babilon toe om sy pa as koning op te volg. Hy het ook vir DaniŽl en sy drie vriende wat in Jerusalem gevange geneem is, saam met hom geneem.

Wat die samestelling van die volk Israel betref, moet in gedagte gehou word dat die volk vir 250 jaar lank in twee koninkryke verdeel was, naamlik die tienstammeryk van Israel in Samaria en die tweestammeryk van Juda in Jerusalem. Daar was verskeie migrasies van die noordelike na die suidelike ryk, met die gevolg dat Juda spoedig weer verteenwoordigend van al twaalf die stamme was (vgl. 2 Kron. 11:14-16; 15:9).

Gedurende die ballingskap het hulle verder verenig geraak, omdat BabiloniŽ ook die voormalige AssiriŽ verower en ingesluit het. Israel en Juda is saam in dieselfde gebied verdruk: ďSo sÍ die Here van die leŽrskare: Die kinders van Israel en die kinders van Juda is saam verdruk; en almal wat hulle as gevangenes weggevoer het, hou hulle vas, weier om hulle te laat trek. Maar hulle Verlosser is sterk, Here van die leŽrskare is sy NaamĒ (Jer. 50:33-34).

Wanneer DaniŽl tydens die ballingskap na Israel verwys, bedoel hy die verenigde volk wat uit twaalf stamme bestaan. Tydens en nŠ die Babiloniese ballingskap word daar net na een volk verwys wat as ďJodeĒ ťn ďIsraelieteĒ beskryf is (Esra 6:8,16-17,21; Neh. 1:6 en 4:1). Daar word geen ruimte vir die teorie van die ďtien verlore stamme van IsraelĒ gelaat nie, en derhalwe ook nie vir die Brits-Israelse Beweging en die Israelvisie nie.

Outeurskap

DaniŽl was Ďn bekende historiese persoon wat uit Ďn koninklike familie gebore is (Dan, 1:3,6). Hy was fisies aantreklik en verstandelik baie intelligent (Dan. 1:4). Tydens sy gevangeneming was hy Ďn jong man gewees. DaniŽl is in Ďn besondere mate begenadig om die oppergesag en alwetendheid van God in die midde van Ďn heidense wÍreld te openbaar. Dit is ook die rede waarom die boek DaniŽl in twee tale geskryf is, naamlik Hebreeus en Aramees. Hebreeus was die taal van Israel en Aramees die taal van die heidenwÍreld van daardie tyd.

Vanaf hoofstuk 1:1 tot 2:4a, asook hoofstukke 8 tot 12, is in Hebreeus geskryf omdat dit oor die lotgevalle van die volk Israel handel. Die gedeelte vanaf hoofstuk 2:4b tot aan die einde van hoofstuk 7, is in Aramees geskryf omdat dit profesieŽ oor die heidennasies bevat. Dit is gepas dat die gedeelte oor die heidense koninkryke in hulle eie taal geskryf is. Wanneer die klem weer na diť koninkryke se invloed op Israel verskuif, word die teks in Hebreeus geskryf.

Ten spyte van die twee tale waarin die boek DaniŽl geskryf is, vorm dit Ďn integrale geheel. Die eerste ses hoofstukke is wťl geskiedenis en die laaste ses hoofstukke profetiese visioene, maar tůg vul dit mekaar aan en kan daar in die eerste hoofstukke ook profetiese boodskappe gelees word. So bv. is die droomgesig van DaniŽl 2 Ďn beskrywing van opeenvolgende wÍreldkoninkryke nŠ Nebukadnťsar, en word dieselfde koninkryke in die laaste hoofstukke deur dierebeelde voorgestel.

Liberale teoloŽ het dikwels die outeurskap van DaniŽl in twyfel getrek, omdat hulle nie kon aanvaar dat die geskiedenis so akkuraat voorspel kon word nie. Vir ons is dit eintlik geen probleem nie, want ons weet dat dit nie DaniŽl self was wat sulke voorspellings kon maak nie, maar dat die Heilige Gees die ganse Skrif goddelik geÔnspireer het (2 Pet. 1:20-21).

Doel van die boek

Met die skryf van die boek DaniŽl was daar die volgende duidelike doelstellings:

1.       Die boek dui vir elkeen wat dit lees, besonder uitdagende voorbeelde aan van wat Ďn ware, toegewyde lewe aan God beteken. Dit wys ons wat God gewillig is om te doen deur diegene wat heelhartig aan Hom toegewy is. DaniŽl het egter Ďn unieke en eenmalige rol vervul. Nie een van ons kan weer Ďn DaniŽl wees nie, maar ons kan en behoort die boodskap van DaniŽl in ons eie tyd toe te pas en uit te leef. Hiervoor is dit nodig om Ďn grondige kennis van sy boek te hÍ.

2.       Die boek verseker ons van God se voortgesette belang by sy volk Israel, en sy troue sorg oor hulle Ė selfs wanneer hulle gestraf word. Dit word in historiese gebeurtenisse beskryf, maar ook in profetiese beloftes oor Israel se uiteindelike herstel. Die belangrikste van hierdie beloftes is die koms van die Messias, asook Israel se volkome geestelike herstel wanneer die maat van hulle ongeregtighede vol sal wees en daar Ďn einde aan hulle sonde sal kom. Die Here troos sy volk te midde van hulle lyding, en doen daardeur Ďn oproep op mense om in die lig van toekomstige weldade nůķ hulle saak met die Here reg te maak en in sy weŽ te wandel.

3.       DaniŽl is die belangrikste bron vir die interpretasie van die Nuwe Testamentiese Apokalips Ė Openbaring. Die boek verskaf baie inligting oor die opkoms van Ďn magtige heidense koninkryk in die eindtyd, asook die verskyning van diť wÍreldryk se leier, wat Israel sal vervolg en homself op groot dinge beroem. Hy sal homself nie net bokant alle mense verhef nie, maar ook bokant God. Verder beskryf DaniŽl uit Israel se oogpunt die gebeurtenisse van die eindtyd binne die raamwerk van Ďn jaarweek, wat Ďn tydperk van sewe profetiese jare is. Hierdie week word in twee helftes verdeel, en dit vind direkte aansluiting by Openbaring se beskrywing van die sewe jaar lange verdrukking onder die bewind van die Antichris, wat net voor die wederkoms van Christus op aarde sal verloop.

Interpretasie

Hoe gaan ons te werk om DaniŽl se profesieŽ te verklaar? Die volgende riglyne en beginsels van uitleg moet gevolg word:

1.       Enige skrifgedeelte het net een primÍre betekenis. Dit moet in die historiese situasie waarin die boek geskryf is, bepaal word. Met wie het die profeet gepraat en wat was sy boodskap aan daardie mense of volke? In die geval van DaniŽl was daar duidelike boodskappe aan die volk Israel in hulle eie taal. Hierbenewens was daar ook profetiese uitsprake oor heidense koninkryke en hulle leiers, asook dit wat die toekoms vir almal van ons inhou.

2.       Wanneer hierdie waarhede vasgestel en gekonstateer is, kan ons voortspruitend daaruit verskeie praktiese toepassings en boodskappe vir ons tyd aflei. Die lyn kan na ons situasie deurgetrek word deur sekere beginsels van God se handelswyse met mense aan te toon. Ďn Voorbeeld hiervan is Ďn waarskuwing aan Nebukadnťsar om met sy sonde te breek (Dan. 4:27). Hy het dit nie gedoen nie, arrogant opgetree en is deur die Here van sy koningskap onthef (Dan. 4:29-31). NŠ Ďn tyd het hy tot besinning en bekering gekom en God se oppergesag erken (Dan. 4:36-37). Hierdeur wil die Here ook goddelose leiers in ons tyd waarsku om nie minagtend teenoor die Here en sy Woord op te tree nie. Dit sal een of ander tyd bitter gevolge vir hulle meebring.

3.       Vervolgens kan daar uit die verband van die primÍre waarheid in baie gevalle ook profetiese openbarings gelees word. Verhale wat vertel word, het bv. dikwels Ďn tipologiese heenwysing na persone of gebeurtenisse in die toekoms. So bv. is Antiochus Epifanes, die koning van die Siriese provinsie in die voormalige Griekse wÍreldryk, Ďn tipe van die Antichris. Baie van sy optredes teenoor Israel is Ďn vooruitskouing na dit wat die eindtydse koning van die noorde sal doen (Dan. 11).

Hierdie drie riglyne is interafhanklik en moet almal ook in hierdie volgorde toegepas word. Sommige mense bly slegs by die primÍre vertolking van die Skrif en eindig dan by Ďn stuk dooie dogmatiek of geskiedenis wat van weinig praktiese nut in die lewe is. Andere begin weer by die geestelike en profetiese toepassings, sonder om as Ďn eerste stap die Skrif behoorlik te bestudeer. Die gevaar is dat daar dan willekeurige en ongegronde afleidings gemaak kan word.

Bybelse profesieŽ, waarvan daar baie in DaniŽl is, moet letterlik verklaar word en nie deur vergeesteliking of allegorisering van hulle grondbetekenis beroof word nie. In sy gesaghebbende boek, Things to Come, gee Dwight Pentecost die volgende definisie van die letterlike metode van Skrifverklaring: ďDie letterlike metode van interpretasie is daardie metode wat aan elke woord dieselfde betekenis toeskryf as wat dit in die gewone, alledaagse gebruik van die spreektaal, skryf- of denkwyse het. Dit word die grammaties-historiese metode genoem om die feit te beklemtoon dat betekenis deur beide die grammatiese konstruksie en die historiese verband waarin die woord gebruik is, bepaal word.Ē Wanneer Ďn woord Ďn logiese betekenis het in die verband waarin dit gebruik word, dan mag dit nie simbolies opgeneem en anders verklaar word nie: ďWhen the plain sense of the word makes common sense, then seek no other sense.Ē

Die sterkste bewys vir die letterlike verklaring is die wyse waarop die Nuwe Testament van die Ou Testament gebruik maak. Ďn Mens kan maar net kyk na die Ou Testamentiese profesieŽ oor Christus wat in die Nuwe Testament vervul is, naamlik oor sy geboorte, sy lewe, sy werk en sy dood. Geen een van hierdie profesieŽ is anders as letterlik vervul nie. Die Ou Testament gee meer as 300 uitdruklike voorspellings aangaande die eerste koms van Christus, sodat dit vir elke FariseŽr en skrifgeleerde duidelik moes wees wie Jesus is. Tůg het hulle die Here Jesus nie as Messias herken en aanvaar nie, maar die waarheid onderdruk en hulle eie mense mislei. Waarom het hulle dit gedoen?

Die ganse sisteem van die verdoeseling en versluiering van Bybelse profesieŽ deur middel van allegoriese interpretasie, is Ďn duidelike set van die Satan om mense te laat vergeet van die wederkoms van die Verlosser wat as Persoon van die hemel af sal kom om hier te regeer. Tydens Christus se eerste koms het Israel die voorspellings oor sy koms geÔgnoreer en moes die sware gevolge daarvan dra. Hulle sou vir eeue lank geestelik verblinde voortvlugtendes onder die nasies wees omdat hulle die gunstige tyd toe God hulle deur die Messias besoek het, nie opgemerk het nie (Matt. 23:37-39; Luk. 19:41-44; 21:20-24).

In die boek DaniŽl is daar verskeie duidelike profesieŽ oor die koms van die Messias Ė selfs Ďn aftelling van 69 jaarweke vanaf Israel se herstel uit die Babiloniese ballingskap tot by die verwerping en kruisiging van die Messias. Die uiteindelike gevolg van hierdie onbesonne daad deur Israel sal die koms van die valse messias in die eindtyd wees, reg aan die einde van die tye van die nasies. DaniŽl sÍ: ďDit sal Ďn tyd van benoudheid wees soos daar nie gewees het vandat Ďn volk bestaan het tot op diť tyd nie; maar in diť tyd sal jou volk gered wordĒ (Dan. 12:1). Vir diegene wat kan volhard en die valse messias se diktatuur oorleef, sal daar geestelike herstel wees wanneer die ware Messias kom.

Hierdie boodskap aan Israel kan ook op alle mense toegepas word: diegene wat die ware messias verwerp, sal in Ďn groot verdrukking beland waarin sommige wťl gered sal word, maar die meeste sal in hulle sonde sterf. DaniŽl gee aan ons baie inligting oor hierdie komende tyd van die einde. As ons dit saam met Christus se profetiese rede en Johannes se boek, Openbaring, lees, sal dit vir ons duidelik wees dat ons aan die einde van die tye van die nasies is, en dat die geprofeteerde tyd van wÍreldwye benoudheid enige oomblik kan aanbreek. Mense se verhouding met die God van die hemel sal bepaal of hulle die seŽn van die Messias se toekomstige koninkryk sal beŽrf, en of hulle weens ongeloof aan die skrikbewind van die valse messias uitgelewer sal word.